Кешіктірілген өтемақы: жұмыс берушіге қандай қауіп төнеді?
Жұмыс берушінің жауапкершілігі
Жұмыстан босатылған қызметкерге өтемақы уақтылы төленбеген жағдайда, жұмыс беруші қандай тәуекелдерге тап болады? Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі (ТК) мен Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне (ӘҚБтК) сәйкес, жұмыс беруші қызметкерге жалақы мен басқа да төлемдерді толық әрі уақтылы төлеуге міндетті.
Еңбек кодексінің талаптары
Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінің 23-бабы 2-тармағы 5) тармақшасына сәйкес, жұмыс беруші ҚР нормативтік құқықтық актілерінде, еңбек, ұжымдық шарттарда, жұмыс берушінің актілерінде көзделген жалақыны және басқа да төлемдерді қызметкерге толық әрі уақтылы төлеуге міндетті.
Еңбек кодексінің 96-бабы 2-тармағына сәйкес, еңбек шарты тоқтатылған кезде (қызметкер жұмыстан босатылғанда) пайдаланбаған немесе толық пайдаланбаған жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысы үшін өтемақы төлемі жүргізіледі. Бұл өтемақы орташа жалақы негізінде есептеледі.
Сондай-ақ, 133-баптың 4-тармағына сәйкес, еңбек шарты тоқтатылған кезде қызметкерге тиесілі барлық төлемдер еңбек шарты тоқтатылғаннан кейінгі 3 жұмыс күнінен кешіктірілмей төленуге тиіс.
Кешіктірілген төлемдер үшін жауапкершілік
Егер төлем мерзімі бұзылса, жұмыс беруші қызметкерге қарыз сомасын және төлемнің кешіктірілген кезеңіне өсімпұл төлеуге міндетті. Өсімпұл мөлшері ҚР Ұлттық Банкінің базалық мөлшерлемесінің 1,25 еселенген көлемінде әрбір кешіктірілген күн үшін есептеледі. Есептеу төлем жасалуға тиіс күннен кейінгі күннен басталып, нақты төленген күніне дейін жүргізіледі.
Төлемдер тізімі
Егер жұмыс беруші төлемді кешіктірсе, ол қызметкерге мыналарды төлеуге міндетті:
- Негізгі төлем сомасын;
- Әр күндік өсімпұлды.
Алайда, бұл тек өсімпұлмен шектелмейді: айыппұл да салынады.
Айыппұл мөлшері
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 87-бабы 1-тармағына сәйкес, жалақыны толық көлемде және белгіленген мерзімде төлемегені үшін, сондай-ақ жұмыс берушінің кінәсінен төлем мерзімі кешіктірілген жағдайда айыппұл мөлшері:
- лауазымды тұлғаларға – 30 АЕК;
- шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – 60 АЕК;
- орта кәсіпкерлік субъектілеріне – 100 АЕК;
- ірі кәсіпкерлік субъектілеріне – 150 АЕК.
Осылайша, жұмыс беруші төлемді кешіктірсе, айыппұлға да, өсімпұлға да шығындалады. Сондықтан өтемақыны заңда белгіленген үш күн ішінде уақтылы төлеу оның мүддесінде.
