Салықтар мен әлеуметтік төлемдер: қосымша жұмыс істейтін қызметкерлерге арналған нұсқаулық

Қоса атқару жұмысы: қызметкердің табысынан салықтар мен әлеуметтік төлемдер

Бір қызметкердің бірнеше жұмыс берушіде еңбек етуі жиі кездеседі. Әр жұмыс беруші қызметкердің табысынан жеке табыс салығын (ЖТС) есептеп, ұстап қалуы тиіс. Сонымен қатар, әлеуметтік төлемдер де төленуі қажет. Қоса атқарушы қызметкер бойынша салықтар мен әлеуметтік төлемдердің сомасын қалай дұрыс есептеу керек? Мұндай қызметкерлердің табысына салық салуда қандай ерекшеліктер бар? Төменде осы сұрақтарға жауап береміз.

Қоса атқару жұмысы дегеніміз не?

Қоса атқару – қызметкердің негізгі жұмыс уақытынан тыс, ақы төленетін жұмысты атқаруы. ҚР Еңбек кодексінің 1-бабы 56-тармақшасына сәйкес, қоса атқару жұмысы мынадай сипаттамаларға ие:

• жүйелі түрде ақы төленетін;
• негізгі жұмыс уақытынан тыс атқаратын;
• еңбек шарты жасалуы міндетті жұмысы.

Қоса атқарудың түрлері

Қоса атқарудың екі түрі бар:

• Сыртқы: қызметкердің негізгі жұмыс берушісі бар, ал бұл ұйымға ол негізгі жұмысынан тыс уақытта жұмысқа келеді;
• Ішкі: қызметкердің негізгі жұмыс орны осы ұйымның өзінде, бірақ ол негізгі жұмысынан тыс уақытта осы жұмыс берушінің басқа жұмысын атқарады.

Қоса атқарушы қызметкермен еңбек шартын жасау

Еңбек шартында «қоса атқару» екені көрсетілуі тиіс. Бұл табысқа салық салу үшін маңызды. Қызметтерді қоса атқару мен қоса атқару арасындағы айырмашылықтарды түсіну қажет. Қызметтерді қоса атқаруда, қызметкер негізгі жұмысымен қатар басқа бос лауазым бойынша қосымша жұмыс атқарады. Ал қоса атқаруда қызметкер арнайы бірнеше сағатқа офиске келіп, жұмыс істейді.

Қоса атқарушы қызметкердің табысына салық салу

Қоса атқарушы қызметкермен еңбек шарты жасалып, нақты жұмыс уақыты есептелгеннен кейін, оған есептелетін жалақы сомасы анықталады. Жалақыдан салықтар (ЖТС, ӘС) және әлеуметтік төлемдер (МӘМС, ӘМС, МЗЖ, ҚМЗЖ) ұсталады. Әрбір төлем бойынша заңмен белгіленген шектеулерді сақтау маңызды.

Әлеуметтік төлемдер мен салықтар

Әлеуметтік төлемдер мен салықтарды есептеу тәртібі:

• МӘМС: 3% (ӘМС) және 2% (МӘМС) ұсталады. ӘМС үшін 10 АЕК шегі әрбір жұмыс беруші үшін жеке қолданылады, ал МӘМС үшін – қызметкердің айлық барлық табыстарының жиынтығына.
• МЗЖ: 50 МЗП-тан аспауы тиіс. Әр жұмыс берушіге бөлек қолданылады.
• ҚМЗЖ: 2,5% мөлшерлемесі, 50 МЗП-тан көп емес.
• Әлеуметтік аударымдар: 5% мөлшерлеме, 7 МЗП-тан аспауы тиіс.
• Әлеуметтік салық: жұмыс берушінің салықтық режиміне байланысты есептеледі.

Жеке табыс салығы (ЖТС)

Қоса атқарушыға төленген табыстан ЖТС ұстау қажет. ЖТС мөлшерлемесі – 10%. Қоса атқарушы ҚР СК 342-бабы бойынша шегерімдерге құқылы, соның ішінде МЗЖ және МӘМС бойынша шегерімдер.

Қоса атқарушыны ресми рәсімдемеу

Қоса атқарушыны рәсімдемеу еңбек шарты мен салық салу тұрғысынан бірқатар нюансты талап етеді. ҚР ЕК 33-бабы 3-тармағын бұзу болып табылады. Бұл жағдайда айыппұл көзделген.

Еңбек құнынан ЖТС пен әлеуметтік төлемдердің сомасын есептеу үшін тегін калькуляторды пайдалануға болады.