Бескүндік жұмыс аптасы: жаңа жұмыс уақыты мен ұзақтығының өзгерістері еңбек нарығына қалай әсер етеді?
Бескүндік жұмыс аптасында жұмыс күні қанша сағат болуы тиіс? Бұл сұраққа жауап беру үшін Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне (ҚР ЕК) жүгінейік.
Жұмыс күні ұзақтығы ҚР ЕК-нің 68-бабы бойынша реттеледі. 68-баптың 1-бөлігіне сәйкес, қалыпты жұмыс уақыты аптасына 40 сағаттан аспауы тиіс. Яғни, бескүндік жұмыс аптасында күніне 8 жұмыс сағаты белгіленеді. Еңбек шартында аз жұмыс уақыты қарастырылса, оны қалыпты жұмыс уақыты үшін төлем ретінде төлеу мүмкін, бірақ ешқашан 8 сағаттан ұзақ болмауы тиіс.
Сонымен қатар, «қосымша жұмыс» ұғымы да бар, оған да уақыт бойынша шектеу қойылады. ҚР ЕК-нің 78-бабы 1 және 2-тармақтарына сәйкес, әрбір қызметкер үшін қосымша жұмыстар мынадан аспауы тиіс:
- тәулігіне – 2 сағаттан;
- ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстарда – 1 сағаттан.
Қосымша жұмыстардың жалпы ұзақтығы мынадан аспауы тиіс:
- 4, 5 және 6 күндік жұмыс аптасында – айына 12 сағаттан;
- жұмыс уақытының жиынтық есебі белгіленген жағдайда – жылына 120 сағаттан.
Бескүндік жұмыс аптасында жыл мезгіліне байланысты айдағы ең көп жұмыс уақыты 176 сағатты құрайды: 22 жұмыс күні * күніне 8 сағат = 176 сағат.
Заң қосымша сағаттарды да қарастырады, бірақ олар айына 12 сағаттан аспауы тиіс.
Яғни, қызметкер бескүндікте айына ең көбі: 176 (норма) + 12 (қосымша) = 188 сағат жұмыс істей алады.
Тәулігіне бескүндікте ең көбі: 8 сағат (норма) + 2 сағат (қосымша) = 10 сағат, ауыр жұмыстарда – 9 сағат.
Көрсетілген мөлшерден артық жұмысқа тарту ҚР ЕК бұзушылық болып табылады.
