Зейнеткер және 3-топ мүгедегі: СО және әлеуметтік аударымдарды төлеу қажеттілігі
Қызметкер зейнеткерлікке шыққан жағдайда, егер ол еңбек сіңірген жылдары үшін зейнеткер болса және 3-топ мүгедектігі болса, әлеуметтік аударымдар (СО) төлене ме? Бұл сұраққа жауап беру үшін әлеуметтік кодексіне назар аударайық.
Әлеуметтік кодекстің 243-бабына сәйкес, әлеуметтік аударымдар келесі санаттарға төленеді:
- қызметкерлер, өзге де ақылы жұмысы бар адамдар;
- жеке кәсіпкерлер (ЖК), оның ішінде шаруа немесе фермер қожалықтарының басшылары мен олардың мүшелері, 18 жасқа толғандар;
- жеке тәжірибемен айналысатын тұлғалар;
- салық агенттерімен жасалған азаматтық-құқықтық шарттар бойынша табыс алатын жеке тұлғалар;
- жеке көмекшілер;
- арнайы мобильдік қосымшаны қолданатын арнайы салық режиміндегі жеке кәсіпкерлер.
Бұл баптың күші тек ҚР азаматтарына ғана емес, сондай-ақ қандастарға, Қазақстанда тұрақты тұратын шетелдіктерге және азаматтығы жоқ, Қазақстан аумағында табыс әкелетін қызметпен айналысатын тұлғаларға да таралады.
Қызметкерлер үшін әлеуметтік аударымдарды есептеу объектісі – жұмыс берушінің еңбекақы түрінде төлейтін табыстары болып табылады, әлеуметтік аударымдар төленбейтін табыстарды қоспағанда.
207-бапта көзделген жасқа жеткен тұлғалар (жасына байланысты зейнеткерлер) міндетті әлеуметтік сақтандыруға жатпайды. Алайда, еңбек сіңірген жылдары үшін зейнетке шыққан тұлғалар сақтандыруға жатады, сондықтан олар үшін СО төленеді.
Мүгедектікке қатысты, әлеуметтік аударымдар бойынша мүгедектерге жеңілдіктер қарастырылмаған. Яғни, мүгедектерге де әлеуметтік аударымдар жалпы тәртіпте, есептеу объектісінен 5% мөлшерлемемен есептеледі.
Осылайша, тек жасына байланысты зейнеткерлер әлеуметтік аударымдардан босатылады, ал еңбек сіңірген жылдары үшін зейнеткер әрі мүгедектігі бар қызметкер үшін СО әдеттегі тәртіпте есептеліп, төленеді.
